Wanneer zijn algemene voorwaarden van toepassing?

Door Hidde Reitsma in Verbintenissenrecht op 6 minuten leestijd

Wanneer zijn algemene voorwaarden van toepassing?

Iedere serieuze onderneming hanteert algemene voorwaarden en op vrijwel alle commerciële overeenkomsten zijn algemene voorwaarden van toepassing. Algemene voorwaarden zijn voor ondernemers dan ook buitengewoon nuttig en belangrijk. Het blijkt echter wel zo te zijn dat veel ondernemers niet goed weten hoe algemene voorwaarden van toepassing moeten worden verklaard. Hoe zit het met terhandstelling, en wanneer is een beding onredelijk bezwarend? Advocaat contractenrecht Hidde Reitsma legt uit. 

 

Algemene voorwaarden: wat kun je ermee regelen?

Het Burgerlijk Wetboek (BW) definieert in artikel 6:231 sub a BW algemene voorwaarden als: “een of meer bedingen die zijn opgesteld teneinde in een aantal overeenkomsten te worden opgenomen, met uitzondering van bedingen die de kern van de prestaties aangeven, voor zover deze laatstgenoemde bedingen duidelijk en begrijpelijk zijn geformuleerd”. Het gaat dus om een beding, opgesteld om in elke overeenkomst Een meerzijdige rechtshandeling, waarbij een of meer partijen jegens een of meer andere partijen een verbintenis aangaan.
» Meer over overeenkomst
overeenkomst
die de gebruiker sluit, te worden opgenomen, zonder hierover aparte onderhandelingen te voeren. In algemene voorwaarden staan dan ook geen unieke bedingen (zoals bijvoorbeeld de hoeveelheid te leveren goed Goederen zijn alle zaken en alle vermogensrechten.
» Meer over goed
goederen
 bij een specifieke order), maar juist algemene bepalingen over betalingsvoorwaarden, buitengerechtelijke incassokosten, de wijze van levering, risico-overgang, (beperking van) aansprakelijkheid De gehoudenheid van een persoon of bedrijf om schade ontstaan uit een onrechtmatige daad of wanprestatie te vergoeden.
» Meer over aansprakelijkheid
aansprakelijkheid
, garantieclaims en toepasselijk recht. Ook een afwijkende wijze van geschillenbeslechting (bv. de toepasselijkheid van een arbitragebeding) wordt in de algemene voorwaarden opgenomen.

Algemene voorwaarden van toepassing verklaren

De wet bepaalt dat algemene voorwaarden reeds op de overeenkomst van toepassing worden als dat is overeengekomen. Hoe dat moet worden overeengekomen bepaalt de wet niet: daarop zij de algemene regels van overeenkomstenrecht van toepassing, waarbij uitgangspunt is dat een overeenkomst vormvrij kan worden aangegaan. Wel bepaalt de wet nog dat de “wederpartij” degene is die “door ondertekening van een geschrift of op andere wijze de gelding van algemene voorwaarden heeft aanvaard”. In de praktijk wordt in een overeenkomst of een opdrachtbevestiging opgenomen dat bepaalde voorwaarden waarnaar wordt verwezen van toepassing zijn. Als die overeenkomst wordt gesloten, is het uitgangspunt dus dat de voorwaarden daarmee gelden, ongeacht de vraag of de wederpartij de inhoud van de voorwaarden kende. Ter voorkoming van bewijsproblemen valt het laten ondertekenen van de overeenkomst of opdrachtbevestiging  altijd aan te raden. Voor de toepasselijkheid van algemene voorwaarden in internationale handelscontracten gelden overigens andere regels.

Snelle toepasselijkheid, maar soms strenge toetsing achteraf

Algemene voorwaarden zijn dus snel onderdeel van de tussen de contractpartijen gesloten overeenkomst. De wederpartij kan in sommige gevallen wel een voor hem nadelig beding in deze voorwaarden door de rechter laten vernietigen. In het algemeen geldt dat in een overeenkomst tussen een onderneming die algemene voorwaarden hanteert en een particulier, de gebruiker van de voorwaarden de wederpartij (voorafgaand aan het sluiten van de overeenkomst!) de redelijke mogelijkheid moet hebben gegeven van de algemenevoorwaarden kennis te nemen.

Uitgangspunt: algemene voorwaarden ter hand stellen

Uitgangspunt is dat dit moet door terhandstelling van de algemeen voorwaarden. Is het ter hand stellen niet mogelijk, dan moet naar de vindplaats van de algemene voorwaarden worden verwezen via een depotnummer bij de Kamer van Koophandel (KvK) of de griffie van de rechtbank; daarbij moet altijd worden aangegeven dat de algemene voorwaarden op verzoek zullen worden toegezonden. Wordt de overeenkomst langs elektronische weg gesloten (bv. koop via een webshop), dat dienen de voorwaarden ook langs electronische weg ter beschikking Uitspraak in een verzoekschriftprocedure
» Meer over beschikking
beschikking
worden gesteld. Hoe dit moet, vermeldt de wet niet; in de praktijk wordt vaak verwezen naar een vindplaats op het internet, maar het toevoegen van de voorwaarden als attachment bij de e-mail waarin de opdracht De overeenkomst waarbij iemand anders dan op grond van een arbeidsovereenkomst diensten verrichten voor een opdrachtgever.
» Meer over opdracht
opdracht
wordt bevestigd lijkt de beste weg.

Algemene voorwaarden vernietigen

Particulieren en kleine bedrijven kunnen, als hen niet een redelijke mogelijk is geboden om voor het sluiten van de overeenkomst van de inhoud van de voorwaarden kennis te nemen, elk beding in de algemene voorwaarden dat hen niet aanstaat, vernietigen. De rechter toetst dan of de redelijke mogelijkheid is geboden, of niet. Uitgangspunt is dat deze vernietigingsbevoegdheid niet geldt voor wederpartijen die een B.V., N.V. of een een coöperatie zijn. Daarom is het voor ondernemer die handelt vanuit een B.V. te meer raadzaam om voordat de overeenkomst wordt getekend de algemene voorwaarden grondig te bestuderen of te laten beoordelen door een advocaat Een jurist die rechtsbijstand verleent en cliënten vertegenwoordigt in rechtszaken.
» Meer over advocaat
advocaat
gespecialiseerd in algemene voorwaarden. Als gezegd, kan de wederpartij die een particulier of een kleine ondernemer is – dus in de meeste gevallen: een consument Een natuurlijke persoon die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf.
» Meer over consument
consument
, een V.O.F. of eenmanszaak – bedingen in algemene voorwaarden vernietigen indien de gebruiker aan de wederpartij niet een redelijke mogelijkheid heeft geboden om van de algemene voorwaarden kennis te nemen. Vernietiging kan echter ook als het beding “gelet op de aard en de overige inhoud van de overeenkomst, de wijze waarop de voorwaarden zijn tot stand gekomen, de wederzijdse kenbare belangen van partijen en de overige omstandigheden van het geval, onredelijk bezwarend is voor de wederpartij”.

Toetsing algemene voorwaarden: grijze lijst en zwarte lijst

Een beding in algemene voorwaarden bij een overeenkomst tussen een gebruiker en een wederpartij die een particulier ( natuurlijk persoon Een mens met rechten en plichten.
» Meer over natuurlijk persoon
natuurlijk persoon
) is die niet handelt in beroep of bedrijf is voorts vernietigbaar indien dit beding “onredelijk bezwarend” is. De wetgever heeft deze algemene norm al concreet ingevuld door een tweetal lijsten (de zwarte en grijze lijst Bedingen in algemene voorwaarden die onredelijk bezwarend worden vermoed.
» Meer over grijze lijst
grijze lijst
) in de wet op te nemen. Op de zwarte lijst Bedingen in algemene voorwaarden die onredelijk bezwarend worden geacht voorzover gebruikt in een consumentenovereenkomst.
» Meer over zwarte lijst
zwarte lijst
staan bedingen die de wetgever als onredelijk bezwarend heeft aanmerkt, zodat deze direct voor vernietiging vatbaar zijn. Op de grijze lijst staan bedingen waarvan de wetgever vermoedt dat zij onredelijk bezwarend zijn; de gebruiker moet dit vermoeden weerleggen. Ook als een beding niet op één van de twee lijsten voorkomt, kan echter worden betoogd dat het onredelijk bezwarend is en dus kan worden vernietigd. In dat geval moet de wederpartij wel aantonen dat het beding onredelijk bezwarend is.

Advocaat voor algemene voorwaarden

Hiervoor bleek dat consumenten verregaand beschermd worden tegen onredelijke bedingen in algemene voorwaarden. Bedrijven worden dat in principe niet. Soms neemt de rechter bij kleinere bedrijven wel aan dat sprake is van enige reflexwerking met betrekking tot de regels voor consumenten, maar voor b2b overeenkomsten biedt de specifieke wettelijke regeling van algemene voorwaarden geen bescherming. Er dient dan te worden teruggevallen op de algemene beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid Een bron van ongeschreven objectief recht waaraan mensen zich moeten gedragen jegens elkaar.
» Meer over redelijkheid en billijkheid
redelijkheid en billijkheid
.

Blijf op de hoogte: de nieuwsbrief van AMS Advocaten

Elke maand de best gelezen blogs in een overzichtelijke e-mail ontvangen? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Gratis en vrijblijvend uiteraard!
  • * = verplicht veld
  • Hidde Reitsma - Advocatenkantoor AMS Advocaten
    Hidde Reitsma Hidde heeft een brede ervaring opgedaan in de civiele procespraktijk en specialiseerde zich later in het ondernemingsrecht en insolventierecht. Zijn gevarieerde proces- en adviespraktijk is daar de weerslag van. Volg Hidde ook op Google, LinkedIn of Twitter. Hidde is bereikbaar via e-mail en +31 (0)20-3080315.
    Volg ons op social media
    Ontvang onze nieuwsbrief
    Elke maand de best gelezen blogs in een overzichtelijke e-mail ontvangen?
    Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!
  • * = verplicht veld
  • Categorieën
    Meer in Verbintenissenrecht
    Franchisegever aansprakelijk voor schade door dwaling?
    Makelaar aansprakelijk voor niet betalende huurder

    Onlangs heeft de rechtbank Amsterdam in een uitspraak beslist dat een makelaar die door een eigenaar was ingeschakeld om een...

    Sluiten