Bevoegdheid en toepasselijk recht bij Europese handelsgeschillen: AMS legt uit

Bij geschillen met een internationaal karakter is het vaak niet duidelijk in welk land een procedure moet worden gestart en welk recht dan moet worden toegepast. Hiervoor zijn er zowel op Europees als internationaal niveau verdragen gesloten. Advocaat procesrecht Thomas van Vugt bespreekt de belangrijkste EU-regels aan de hand van een recente zaak.

EEX-verordening: bevoegdheid

Als er bij een geschil partijen uit verschillende lidstaten betrokken zijn, is de eerste vraag meestal: in welke lidstaat moet de procedure worden aangebracht? Oftewel: welke rechter is bevoegd? Voor wat betreft de bevoegdheid, geldt de Brussel I bis Verordening (de nieuwe EEX-verordening). Dit is een herziene versie van de oude EEX-verordening.

Hoofdregel: lidstaat gedaagde

Naast de rechter van de woonplaats van de gedaagde De partij die gedagvaard wordt om te verschijnen in een rechtszaak wordt aangeduid als de gedaagde.
» Meer over gedaagde
gedaagde
(hoofdregel), is ook de rechter van de plaats waar de verbintenis (een overeenkomst Een meerzijdige rechtshandeling, waarbij een of meer partijen jegens een of meer andere partijen een verbintenis aangaan.
» Meer over overeenkomst
overeenkomst
die het onderwerp van het geschil is) is uitgevoerd of moest worden uitgevoerd bevoegd. Vorderingen van consumenten en werknemers kunnen (kort gezegd) ook worden ingesteld voor de rechter van de woonplaats van de consument Een natuurlijke persoon die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf.
» Meer over consument
consument
of werknemer, ongeacht of de wederpartij De tegenpartij in een procedure of de partij met wie een contract is gesloten.
» Meer over wederpartij
wederpartij
woonplaats heeft in een lidstaat.

Rome-verordeningen: toepasselijk recht

Vervolgens is de vraag wat het toepasselijk recht is. Deze vraag wordt aan de hand van de zogeheten Rome-verordeningen beantwoord. De Rome I-verordening regelt het toepasselijk recht bij geschillen die voortvloeien uit contractuele verbintenissen (denk aan wanprestatie Niet nakomen van verplichtingen uit overeenkomst maakt schadeplichtig.
» Meer over wanprestatie
wanprestatie
). De Rome II-verordening regelt het toepasselijk recht dat van toepassing is op niet-contractuele verbintenissen (denk aan een onrechtmatige daad Onrechtmatig handelen leidt tot aansprakelijkheid. In sommige gevallen geeft de wet aan dat een derde aansprakelijk is voor door een ander veroorzaakte schade.
» Meer over onrechtmatige daad
onrechtmatige daad
).

Vordering internationaal karakter?

In een recent geschil waren twee gedaagden opgeroepen voor de Nederlandse rechtbank door een Cypriotische vennootschap. De gedaagden zouden geld hebben weggesluisd van bankrekeningen van de eiser De partij die gedagvaard wordt om te verschijnen in een rechtszaak wordt aangeduid als de gedaagde. Dit in tegenstelling tot de eiser, de partij die het initiatief tot de rechtszaak heeft genomen en daartoe door een gerechtsdeurwaarder een dagvaarding heeft laten betekenen aan de gedaagde.
» Meer over eiser
eiser
. De rechtbank achtte zich bevoegd om kennis te nemen van de zaak omdat beide gedaagden woonachtig c.q. gevestigd waren in Nederland. De eiser in deze zaak had twee geldvorderingen ingesteld. De rechtbank stelt voorop dat één vordering geen internationaal karakter had: het ging om een betaling door de gedaagde aan een andere Nederlandse rechtspersoon Het BW kent geen algemene definitie van rechtspersoon.
» Meer over rechtspersoon
rechtspersoon
. Alle betrokken bankrekeningen waren Nederlands. De rechtbank is van oordeel dat op deze vordering gewoon Nederlands recht van toepassing is.

Rome II: toepasselijk recht bij onrechtmatige daad

De andere vordering had wel een internationaal karakter. Deze vordering was gebaseerd op onrechtmatige daad. In dit geval is de Rome II-verordening van toepassing. De hoofdregel in deze verordening is dat het recht van het land waar de schade zich heeft voorgedaan toepasselijk is. Hierbij is irrelevant in welk land de schadeveroorzakende gebeurtenis zich heeft voorgedaan. De door eiser gestelde vermogensschade Schade aan het vermogen van de benadeelde.
» Meer over vermogensschade
vermogensschade
is ontstaan door (onrechtmatige) geldopnames en geldtransacties van de eiser zijn bankrekeningen bij de ‘Bank of Cyprus’, gevestigd te Cyprus. De schade heeft zich aldus voorgedaan in Cyprus en de rechtbank verklaart Cypriotisch recht van toepassing op deze vordering.

Forumkeuzebeding en toepasselijk recht

In deze zaak nam de discussie over de bevoegdheid van de rechter en het toepasselijk recht de nodige tijd in beslag. Het is daarom aan te raden om in internationale contracten altijd een forumkeuzebeding Een contractuele bepaling waarin de bevoegde rechter voor beslechting van geschillen door partijen wordt aangewezen.
» Meer over forumkeuzebeding
forumkeuzebeding
op te nemen. Hierin leggen partijen op voorhand af welk gerecht bevoegd is om kennis te nemen over geschillen die voortvloeien uit de overeenkomst. Ook kunnen partijen in beginsel een keuze maken voor het toepasselijk recht. Dit voorkomt onnodige complicaties bij procedures.

Meer in Procesrecht
staking executie verbeurde dwangsom
Executie na schending verbod in kort geding terecht? AMS legt uit!

Aan een gerechtelijke veroordeling kan de rechter een boete verbinden. Bijvoorbeeld aan een verbod om iets te doen. Overtreedt een...

Sluiten