Vermenging van roerende zaken: wat gebeurt er met een pandrecht?

Door Sander Schouten in Insolventierecht op 4 minuten leestijd

Vermenging van roerende zaken: wat gebeurt er met een pandrecht?

In principe zijn alle roerende zaken vatbaar voor verpanding. Een mooie sportauto, de inventaris of voorraad van een onderneming, allemaal zaken waar een pandrecht Een pandrecht is een beperkt recht strekkende om op de daaraan onderworpen goederen een vordering tot voldoening van een geldsom bij voorrang boven andere schuldeisers te verhalen.
» Meer over pandrecht
pandrecht
op kan worden gevestigd. In een recent geschil dat bij de Hoge Raad speelde, ging het om een pandrecht dat was gevestigd op een partij vloeibaar aluminium. De vraag was wat de consequenties waren toen de (verpande) partij in de oven mengde met een niet-verpande partij aluminium. Was het pandrecht door de vermenging tenietgegaan? Advocaat verbintenissenrecht Sander Schouten licht dit interessante arrest toe.

Pandrecht op vloeibaar aluminium

In deze zaak had een debiteur De schuldenaar.
» Meer over debiteur
debiteur
, Zeeland Aluminium, haar voorraad aluminium verpand aan een crediteur.  Een maand later is de debiteur failliet gegaan. De aluminium bevond zich op dat moment in vloeibare toestand in de smeltovens. Dit aluminium is als gevolg van de stillegging van de productie gestold. De crediteur wilde vervolgens het aluminium uit de ovens slopen maar werd tegengehouden door de curatoren en de nieuwe eigenaren van de smeltovens. Volgens hen was het pandrecht tenietgegaan doordat het verpande vloeibare aluminium zich had vermengd met na het faillissement geproduceerd (en dus niet-verpand) aluminium.

Vervalt pandrecht door vermenging met andere zaak?

Dit geschil wordt in een uitvoerige procedure uiteindelijk aan de Hoge Raad ter beoordeling voorgelegd. De rechtsvraag is of een beperkt recht Een zakelijk recht dat is afgeleid uit een meer omvattend recht, dat met het beperkte recht is bezwaard.
» Meer over beperkt recht
beperkt recht
(zoals het pandrecht) door vermenging teniet zal gaan indien door vermenging een nieuwe zaak ontstaat. De Hoge Raad past bij beantwoording van deze vraag de vermengingsregels van boek 5 van het Burgerlijk Wetboek toe.

Optie 1: roerende zaak wordt bestanddeel van hoofdzaak

Uitgangspunt van deze regels is het volgende: Door vermenging van twee (of meer) roerende zaken ontstaat er één roerende zaak Roerend zijn alle zaken die niet onroerend zijn.
» Meer over roerende zaak
roerende zaak
. Als de ene roerende zaak een bestanddeel wordt van de andere roerende zaak (welke als hoofdzaak wordt aangemerkt), dan gaat het eigendom Het het meest omvattende recht dat men op een zaak kan hebben. Eigendom is het recht om over een zaak (stuk grond, voorwerp, hoeveelheid geld enz.) naar eigen goeddunken te beschikken.
» Meer over eigendom
eigendom
van het bestanddeel over op de eigenaar van deze hoofdzaak. In dit geval is er dus een duidelijk onderscheid tussen de vermengde zaken: het bestanddeel en de hoofdzaak. Wanneer weet je nu of een zaak een hoofdzaak is? Volgens de wet is dat wanneer een zaak de waarde van de andere zaak aanmerkelijk overtreft of die volgens verkeersopvatting als zodanig wordt beschouwd.

Pandrecht vervalt op zaak dat bestanddeel wordt

Als er sprake is van een hoofdzaak (en een bestanddeel) zal het pandrecht dat op de zaak rustte dat door vermenging bestanddeel wordt van de hoofdzaak, komen te vervallen. Rustte het pandrecht echter al op de hoofdzaak, dan zal het pandrecht juist worden uitgebreid en na vermenging mede het bestanddeel omvatten.

Optie 2: nieuwe zaak ontstaat bij vermenging twee gelijke zaken

Het kan ook zo zijn dat geen van de twee vermengde zaken kunnen worden aangeduid als hoofdzaak. Bijvoorbeeld bij gelijksoortige zaken zoals -in casu- twee partijen vloeibaar aluminium. In dat geval zal door vermenging een nieuwe zaak ontstaan waarvan de voormalig eigenaren van de twee vermengde zaken gezamenlijk eigenaar worden. Maar wat gebeurt er dan met een pandrecht? In dat geval zal van rechtswege een nieuw pandrecht ontstaan op een aandeel in de nieuwe zaak ten behoeve van degene die het pandrecht op de door vermenging tenietgegane zaak had gevestigd. Dit is niet anders als er sprake is van een faillissement van de eigenaar van die zaak.

Pandrecht crediteur op aandeel in nieuwe partij aluminium

Het oordeel van het Hof dat er in geval van vermenging van de vloeibare aluminium geen pandrecht op een aandeel in de nieuwe zaak kan ontstaan, acht de Hoge Raad aldus onjuist. Het arrest wijst er eerder op dat er van moet worden uitgegaan dat de crediteur een pandrecht heeft op een aandeel in de nieuwe zaak, te weten de vermengde partij aluminium.

Blijf op de hoogte: de nieuwsbrief van AMS Advocaten

Elke maand de best gelezen blogs in een overzichtelijke e-mail ontvangen? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Gratis en vrijblijvend uiteraard!
  • * = verplicht veld
  • Sander Schouten - Advocatenkantoor AMS Advocaten
    Sander Schouten

    Sander is sinds 2001 advocaat. Hij heeft bij twee middelgrote advocatenkantoren in Amsterdam ervaring opgedaan. Sander legt zich voornamelijk toe op de rechtsgebieden ondernemingsrecht, insolventierecht en arbeidsrecht. Volg Sander ook op Google, LinkedIn of Twitter.

    Sander is bereikbaar via e-mail en +31 (0)20-3080315.
    Volg ons op social media
    Ontvang onze nieuwsbrief
    Elke maand de best gelezen blogs in een overzichtelijke e-mail ontvangen?
    Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!
  • * = verplicht veld
  • Categorieën
    Meer in Insolventierecht
    Advocaat faillissementsrecht
    Verrekening van vordering met failliete debiteur? Wees alert!

    Een crediteur doet er verstandig aan overeenkomsten en afspraken die hij maakt met een debiteur die op de rand van...

    Sluiten