Het boetebeding: alles wat je moet weten

Het komt voor dat in een overeenkomst Een meerzijdige rechtshandeling, waarbij een of meer partijen jegens een of meer andere partijen een verbintenis aangaan.
» Meer over overeenkomst
overeenkomst
een boetebeding Een beding dat bij een zeker tekortschieten (een handelen, of een nalaten) de schuldenaar verplicht tot betaling van een geldsom of een andere verplichting.
» Meer over boetebeding
boetebeding
wordt opgenomen. Bijvoorbeeld: “wanneer X de goed Goederen zijn alle zaken en alle vermogensrechten.
» Meer over goed
goederen
niet op de afgesproken dag levert, is hij een boete van 500 euro verschuldigd aan Y”. Advocaat aansprakelijkheidsrecht Gea Flapper bespreekt wat een boetebeding is, welke functies een boetebeding heeft en wanneer een boete kan worden gematigd.

Wat is een boetebeding?

Een boetebeding is een contractuele betalingsverplichting bij een (toerekenbare) terkortkoming die als uitgangspunt de wettelijke schadevergoeding vervangt.

Eenheidsboete

Een boetebeding dat één vast bedrag bevat ter sanctionering van elke mogelijke tekortkoming Alle gevallen waarin hetgeen de schuldenaar verricht in enig opzicht achter blijft bij hetgeen de verbintenis vergt, ongeacht of deze handelwijze de schuldenaar toerekenbaar is of niet.
» Meer over tekortkoming
tekortkoming
, ongeacht de ernst daarvan wordt een eenheidsboete genoemd.

Schadefixerende functie

In de eerste plaats heeft een boetebeding een schadefixerende functie. Door een boetebeding overeen te komen, wordt de schade die een schuldeiser verwacht te lijden doordat zijn contractspartij tekortschiet in de nakoming, op voorhand gefixeerd. Als zijn contractspartij dan tekortschiet dat kan de schuldeiser dus in plaats van geleden schade de boete vorderen. Hij hoeft dan niet het bewijs In het Nederlandse procesrecht geldt als hoofdregel dat de rechter alleen die feiten of rechten aan zijn beslissing ten grondslag mag leggen, die in de rechtszaak aan hem ter kennis zijn gekomen of zijn gesteld en die zijn komen vast te staan.
» Meer over bewijs
bewijs
van bestaan en de omvang van schade te leveren. Dit levert een voordeel op voor de schuldeiser.

Aansporende functie

Ten tweede een aansporende functie. In deze functie is het boetebeding primair opgenomen om de wederpartij De tegenpartij in een procedure of de partij met wie een contract is gesloten.
» Meer over wederpartij
wederpartij
aan te sporen aan zijn contractuele verplichtingen te voldoen, door niet-nakoming financieel te sanctioneren.

Boete én schade vorderen

Hoewel het uitgangspunt is dat een boete in plaats van schade kan worden gevorderd, kunnen partijen ook met elkaar afspreken dat de contractuele boete náást wettelijke schadevergoeding kan worden opgeëist. Dit noem je een zogenaamd ‘zuiver’ boetebeding.

Afdwingen boetebeding

Om het boetebeding op te eisen, is voldoende dat sprake is van een tekortkoming aan de zijde van de wederpartij, en – als partijen niets anders hebben bepaald – dat deze tekortkoming toerekenbaar is. Ook moet de wederpartij in verzuim De situatie dat, en de periode waarin een schuldenaar nalaat een opeisbare prestatie te verrichten.
» Meer over verzuim
verzuim
zijn. Hiervan is bijvoorbeeld sprake wanneer Y de goederen niet op de afgesproken dag aan X heeft geleverd en de oorzaak van de te late levering voor rekening van Y komt.

Bewijs van schade niet nodig

Of er door de tekortkoming schade is geleden, is dus geen noodzakelijk vereiste. Het boetebeding legt immers van tevoren al de rechtsgevolgen vast en is juist mede bedoeld om bewijsproblemen ten aanzien van de schade te omzeilen. Dit kan anders zijn wanneer partijen hebben afgesproken dat de boete pas verschuldigd is indien de schuldeiser bewijst enige schade te hebben geleden.

Matiging boetebeding

Een schuldenaar kan een beroep doen op matiging van het boetebeding. Of een beroep slaagt of niet hangt onder meer af van de volgende factoren:

  1. het verschil tussen de hoogte van de boete en de hoogte van geleden of te lijden schade
  2. het gedrag van de schuldeiser
  3. het feit dat het een eenheidsboete betreft
  4. wat de functie was van het boetebeding

Terughoudendheid rechter

Het uitgangspunt is echter dat de rechter zijn bevoegdheid een boete te matigen met terughoudendheid hanteert.

More in Aansprakelijkheidsrecht
Bestuurder persoonlijk aansprakelijk voor spookfacturen

De rechtbank Overijssel heeft gisteren geoordeeld dat een voormalig bestuurder van het installatiebedrijf aansprakelijk is voor de schade van het...

Close