Smaad en laster

Onrechtmatige daad

Smaad en laster zijn begrippen die afkomstig zijn uit het Wetboek van Strafrecht. Het zijn misdrijven waarop boetes en zelfs celstraffen staan, alhoewel er in Nederland zelden iemand achter de tralies beland voor smaad of laster. Iemand die zich schuldig maakt aan smaad of laster begaat ook een onrechtmatige daad.

In artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek is opgenomen dat hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt verplicht is de schade te vergoeden die de ander daardoor lijdt. Ook kunnen er diverse maatregelen worden gevorderd in een kort geding of bodemprocedure, zoals rectificatie en verwijdering van de onrechtmatige uitlatingen.

Smaad of smaadschrift

Bij smaad gaat het om uitlatingen waarmee geprobeerd wordt om iemands reputatie te ruïneren: geprobeerd wordt iemands eer en goede naam aan te tasten. Zonder dat dat noodzakelijk is uit verdediging, wordt iemand in het openbaar zwart gemaakt door de betreffende persoon te beschuldigen van bijvoorbeeld het plegen van strafbare feiten, zoals oplichting of fraude.

Het hoeven niet per se strafbare feiten te zijn waar iemand van beschuldigd wordt. Een publiekelijke beschuldiging van vreemdgaan kan ook strafbaar (en dus onrechtmatig) zijn. Als zo’n beschuldiging schriftelijk wordt gedaan (hier vallen ook beschuldigingen op het internet onder) dan is sprake van smaadschrift.

Verschil tussen smaad en laster

Bij laster gaat het erom dat iemand beschuldigingen over een ander uit in het openbaar, terwijl hij of zij weet of had moeten weten dat die beschuldigingen niet waar zijn. De grens met smaad is soms lastig te trekken. Als je weet dat iets niet waar is dan kan het laster zijn, als je de waarheid vertelt dan kan het nooit laster zijn.

Maar er kan wel sprake zijn van smaad of smaadschrift, want ook de waarheid vertellen kan strafbaar (en dus onrechtmatig) zijn. Het gaat namelijk niet zozeer om de vraag of iemand liegt, maar of iemands eer en goede naam wordt aangetast door de betreffende beschuldiging.

Schadevergoeding

Hoewel van smaad en laster aangifte kan worden gedaan, leiden deze strafbare feiten zelden tot een gevangenisstraf, hooguit tot een relatief lage geldboete. Daarom kiezen veel slachtoffers van smaad of smaadschrift ervoor om (ook) via het civiele recht juridische actie te ondernemen tegen de dader.

Als een beschuldiging of verdachtmaking onrechtmatig is, dan heeft de benadeelde op grond van het Burgerlijk Wetboek recht op schadevergoeding. Er zijn verschillende soorten schade die geleden kunnen worden. De belangrijkste zijn reputatieschade en (voor bedrijven) omzetschade.

Advocaat bij smaad en laster

Onze mediarecht advocaat Thomas van Vugt heeft ruim twintig jaar ervaring met zaken over onrechtmatige publicatiesmaad en lasterrectificatie en schadevergoeding. Indien nodig kan hij pijlsnel handelen en bijvoorbeeld een verbod op publicatie of rectificatie in kort geding eisen. Thomas is sterk betrokken bij de zaken van zijn cliënten en werkt graag met korte lijnen. Hij voerde de afgelopen jaren met succes vele rechtszaken, waaronder de volgende:

Track record

Artikel

Rectificatie afgedwongen na schadelijk krantenartikel

Thomas dwong een rectificatie af van een voor de reputatie van zijn cliënte schadelijk artikel in de Leeuwarder Courant.

Artikel

Succesvolle klacht bij Raad voor de Journalistiek namens eDreams

Thomas diende namens online reisbureau eDreams met succes een klacht in tegen de hoofdredacteur van Omroep MAX bij de Raad voor de Journalistiek.

Klacht bij Raad voor de Journalistiek
Uitspraak

Sommelier moet rectificatie plaatsen na ongefundeerde racismebeschuldiging

Thomas voerde bij de Rechtbank Amsterdam namens Nederlandse wijnimporteurs met succes een kort geding tegen een bekende sommelier. De sommelier, met ruim 50.000 volgers op Instagram, werd veroordeeld tot het plaatsen van een rectificatie omdat hij de organisatie van een wijnproeverij van Zuid-Afrikaanse wijnen ten onrechte had beschuldigd van racisme.

Artikel

‘Wraakporno’-kort geding: Facebook moet gegevens nepaccount verstrekken

Thomas won het bekende “wraakporno-kort geding” tegen Facebook. De kortgedingrechter in Amsterdam veroordeelde Facebook tot het verstrekken van de gegevens achter een nepaccount.

Uitspraak

Rechter: publicatie De Telegraaf onrechtmatig wegens onvoldoende onderbouwing

Thomas won een rechtszaak over een onrechtmatige publicatie in De Telegraaf. De rechter oordeelde dat de aangevoerde bronnen onvoldoende feitelijk waren om de ernstige beschuldigingen te ondersteunen.

Uitspraak

Kort geding gewonnen: rechter verklaart uitlatingen SP onrechtmatig

Thomas won een kort geding tegen de SP. De voorzieningenrechter oordeelde dat de door de SP geuite beschuldigingen en verdachtmakingen niet konden worden gestaafd en onvoldoende concreet waren onderbouwd. Daarom werden deze uitlatingen als onrechtmatig aangemerkt.