De levensloop van een 403-verklaring – deel 2: het aanspreken

Het risico tijdens de looptijd

De 403-verklaring is afgegeven en gedeponeerd. Zolang zij geldt, loopt de moeder een rechtstreeks risico: blijft de dochter in gebreke, dan kan de schuldeiser zich tot de moeder wenden. In dit deel behandelt advocaat ondernemingsrecht Xagan Heerbaart wie de moeder kan aanspreken, waarvoor en hoe ver die aansprakelijkheid reikt.

Een rechtstreekse, hoofdelijke aanspraak

Omdat de 403-verklaring generiek jegens crediteuren werkt, ontstaat rechtstreekse aansprakelijkheid van de moeder zodra de dochter schulden uit rechtshandelingen heeft. De schuldeiser hoeft de dochter niet eerst uit te winnen; de aansprakelijkheid is hoofdelijk (artikel 6:7 BW). Wordt niet tijdig betaald, dan kan de schuldeiser – of een rechtsopvolger, zoals een cessionaris – zich voor het openstaande bedrag tot de moeder wenden.

Welke schulden vallen eronder?

De verklaring dekt de schulden die voortvloeien uit rechtshandelingen van de dochter. Het begrip schuld is ruim: het omvat elke uit een rechtshandeling voortvloeiende verplichting, inclusief vervangende of aanvullende schadevergoeding wegens ontbinding of vernietiging van een overeenkomst.

Er zijn echter grenzen. Buiten de dekking vallen in beginsel verbintenissen uit onrechtmatige daad, onverschuldigde betaling, zaakwaarneming, belastingschulden en andere verplichtingen die rechtstreeks uit de wet voortvloeien.

Uitleg van de verklaring: let op de bewoordingen

Wat een verklaring precies dekt, wordt vastgesteld door uitleg – naar haar aard en haar strekking tegen de achtergrond van de wet. Beperkende formuleringen, zoals “uitsluitend voor rechtshandelingen vanaf datum X“, worden niet zonder meer ruim uitgelegd ten gunste van de moeder. Zo’n beperking snijdt bovendien aan twee kanten: zij verkleint niet alleen de aanspraken van crediteuren, maar kan ook het voor het groepsregime vereiste dekkingsbereik onderuithalen, waardoor de vrijstelling alsnog vervalt. Wie zich wil indekken óf juist ruim wil dekken, doet er daarom goed aan dat ondubbelzinnig te formuleren.

De verweren van de moeder

De moeder is geen willoze betaalautomaat. Zij mag de rechtsgrond en de hoogte van de vordering toetsen, nagaan of de dochter al heeft betaald of verrekend, en zich in beginsel beroepen op de verweermiddelen die de schuld zelf betreffen – denk aan betwisting van het bestaan en de hoogte van de vordering. Wel geldt: een schuldeiser die verjaring jegens de moeder wil voorkomen, moet óók jegens de moeder zelfstandig stuiten. Betaalt de moeder, dan heeft zij regres op de dochter.

Wil de moeder dit doorlopende risico voor de toekomst afsluiten, dan zal zij de verklaring moeten intrekken. Dat werkt echter alleen voor nieuwe rechtshandelingen; de aansprakelijkheid voor het verleden blijft bestaan tot een aparte procedure is doorlopen. Dat traject – en de valkuilen daarbij – bespreken wij in deel 3.

Advocaat voor advies bij concernaansprakelijkheid

Wordt uw vennootschap als moeder aangesproken op een 403-verklaring, of wilt u als crediteur uw verhaalspositie jegens een concern beoordelen? De advocaten van AMS Advocaten hebben ruime ervaring met concernaansprakelijkheid en de uitleg van 403-verklaringen, en adviseren u graag over de sterkste aanpak – of u nu aanspreekt of wordt aangesproken. Neem gerust contact met ons op.

Dit is het tweede deel van deze reeks over de levensloop van een 403-verklaring. In het eerste deel bespraken wij het afgeven en de voorwaarden; in het derde deel volgt het intrekken van de verklaring.