Naar hoofdinhoud

Opslagbedrijf mag olie in tank houden op grond van vuistpand, ook als bewaargever mogelijk geen eigenaar is

Daan van Poorten
5 min leestijd

Blog delen

In het kort

  • Een opslagbedrijf hoeft de olie in zijn tank niet af te geven aan de koper. Het heeft naar voorlopig oordeel van het hof een geldig vuistpandrecht.
  • Dat pandrecht kan ook geldig zijn als de bewaargever niet bevoegd was de olie te verpanden. Het opslagbedrijf moet dan wel te goeder trouw zijn geweest toen de olie in zijn macht kwam.
  • Voor eigenaren van opgeslagen goederen is het daarom belangrijk hun eigendomspositie vooraf vast te leggen. Beslissend is wat de opslaghouder bij ontvangst wist of behoorde te weten.

Handelaren laten bulkgoederen vaak opslaan bij een opslagbedrijf in een terminal. Maar wat als dat opslagbedrijf een pandrecht uitoefent op goederen die mogelijk niet van zijn klant zijn? Het gerechtshof Amsterdam oordeelde daarover op 20 oktober 2026 in hoger beroep in een kort geding. Die uitspraak is relevant voor handelaren, financiers en opslagbedrijven. Advocaat insolventierecht Daan van Poorten licht de uitspraak in deze blog nader toe.

Achtergrond

UTB kocht op 5 december 2025 circa 2.955 ton HVO (hydrotreated vegetable oil) van Kolmar, voor ruim USD 4 miljoen. Volgens de koopovereenkomst zou UTB eigenaar worden zodra zij volledig had betaald. Die betaling volgde op 10 december 2025. UTB was klant van KVA en maakte via KVA gebruik van de opslagfaciliteiten van een opslagbedrijf. KVA had daarvoor een opslagovereenkomst met dat bedrijf en verzorgde volgens UTB de op- en overslag van de olie. Op 6 december 2025 werd in opdracht van KVA circa 2.300 ton HVO vanuit een schip in een tank van het opslagbedrijf geladen.

Het opslagbedrijf was ook douaneagent van KVA. De douane had het opslagbedrijf een heffing aangekondigd van circa € 52,5 miljoen aan antidumpingrechten en compenserende rechten, vermeerderd met rente. Voor die heffing moest KVA het opslagbedrijf vrijwaren. De algemene voorwaarden bij de opslagovereenkomst bevatten bovendien een pandbeding op alle goederen die in bewaring werden gegeven. Het opslagbedrijf beriep zich op het pandrecht en weigerde de olie af te geven. UTB stelde dat zij eigenaar was en vorderde afgifte in kort geding. De voorzieningenrechter wees die vordering af. Ook in hoger beroep kreeg UTB geen gelijk.

Vestiging van een vuistpandrecht

Voor de vestiging van een pandrecht op een roerende zaak zijn een geldige titel, een beschikkingsbevoegde pandgever en een vestigingshandeling nodig (artikel 3:84 jo. 3:98 BW). Bij een vuistpand bestaat die handeling erin dat de zaak in de macht van de pandhouder of van een afgesproken derde wordt gebracht (artikel 3:236 lid 1 BW).

Was de pandgever niet bevoegd, bijvoorbeeld omdat de zaak van een ander was, dan biedt artikel 3:238 lid 1 BW de pandhouder bescherming. Het pandrecht is dan toch geldig als de pandhouder te goeder trouw was op het moment dat de zaak in zijn macht kwam. Daarbij telt niet alleen wat de pandhouder wist, maar ook wat hij behoorde te weten (artikel 3:11 BW).

Goede trouw van het opslagbedrijf

Het hof kwalificeerde de overeenkomst tussen KVA en het opslagbedrijf als bewaarneming (artikel 7:600 BW). De olie kwam in de macht van het opslagbedrijf toen zij op 6 december 2025 in de tank werd geladen. Het pandbeding in de algemene voorwaarden was een geldige titel. Voor het geval KVA geen eigenaar was, draaide het dus om de vraag of het opslagbedrijf op dat moment te goeder trouw was.

Het hof beantwoordde die vraag bevestigend. Daarbij nam het hof als uitgangspunt dat het opslagbedrijf op grond van de overeenkomst en de algemene voorwaarden mocht aannemen dat KVA eigenaar was. Volgens het opslagbedrijf is het gebruikelijk dat bewaargevers eigenaar zijn van wat zij laten opslaan. Die toelichting vond volgens het hof bevestiging in de algemene voorwaarden. Daarnaast voerde het opslagbedrijf concrete omstandigheden aan waardoor het bij het aangaan van de handelsrelatie mocht veronderstellen dat KVA eigenaar zou zijn. UTB weersprak die omstandigheden niet.

Pandrecht op de volledige inhoud van de tank

UTB voerde ook aan dat de verpande olie onvoldoende bepaalbaar was. Volgens haar zat in de tank olie van meerdere eigenaren, namelijk 1.880 ton van UTB en 670 ton van Starol. Het hof ging daar niet in mee. Het opslagbedrijf kan zijn pandrecht op grond van de algemene voorwaarden aan al zijn bewaargevers tegenwerpen. Dat pandrecht bestrijkt daarom de volledige inhoud van de tank. Als de olie inderdaad aan verschillende eigenaren toebehoorde, leek dat volgens het hof eerder een probleem voor de eigendomsclaim van UTB en haar vordering tot afgifte.

Het hof bekrachtigde het vonnis van de voorzieningenrechter. Het opslagbedrijf hoeft de olie niet aan UTB af te geven.

Betekenis voor de praktijk

Het arrest laat zien dat een opslagbedrijf onder omstandigheden een geldig vuistpandrecht kan verkrijgen, ook als achteraf discussie ontstaat over de eigendom van de opgeslagen goederen. Beslissend is wat het opslagbedrijf wist of behoorde te weten op het moment dat de goederen in zijn macht kwamen. Een latere mededeling over de eigendom doet aan die goede trouw geen afbreuk.

Voor handelaren, eigenaren van bulkgoederen en hun financiers is het daarom verstandig vooraf vast te leggen van wie de goederen zijn, welke rol de bewaargever vervult en welke zekerheidsrechten de opslaghouder kan uitoefenen. Opslagbedrijven doen er goed aan vast te leggen waarom zij bij ontvangst mochten uitgaan van de beschikkingsbevoegdheid van hun klant.

Wel gaat het om een voorlopig oordeel in kort geding. In een bodemprocedure kan het oordeel na nader feitenonderzoek anders uitvallen.

Lees ook onze eerdere blogs over de goede trouw van een pandhouder bij onder eigendomsvoorbehoud geleverde goederen en over vermenging van roerende zaken en pandrecht.

Wij adviseren u graag over pandrechten op goederen in opslag, eigendomsgeschillen en het veiligstellen van uw goederen als een opslagbedrijf zich op een zekerheidsrecht beroept.

Daan van Poorten

Daan van Poorten

Advocaat bij AMS Advocaten

Daan van Poorten is advocaat bij AMS Advocaten, gespecialiseerd in ondernemingsrecht, insolventierecht en arbeidsrecht. Hij voltooide de INSOLAD/Grotius-specialisatieopleiding Insolventierecht en werkte eerder als Senior Legal Counsel bij een IT-bedrijf. Daan staat bekend om zijn pragmatische en hands-on benadering van juridische vraagstukken.

Bekijk het profiel van Daan