Mag de curator het schip toch opeisen?

In september 2025 signaleerde ik een opvallend arrest van het hof Amsterdam waarin het hof oordeelde dat een curator een schip niet mocht opeisen, ook al was het nog eigendom van de failliet. Dezelfde vraag is nu in cassatie aan de orde. De advocaat-generaal (De Bock) concludeert dat de curator wél kan revindiceren.

Revindicatie

De advocaat-generaal meent dat, ook als de failliet niet zou kunnen revindiceren (bijvoorbeeld omdat dit misbruik van bevoegdheid zou opleveren of de failliet haar recht zou hebben verwerkt), dit niet afdoet aan het bestaan van de revindicatiebevoegdheid. De curator kan die bevoegdheid inroepen en hoeft een beroep op misbruik of rechtsverwerking door de failliet niet tegen zich te laten gelden.

Niet in strijd met Berzona

Revindicatie is iets anders dan het actief ongedaan (proberen te) maken van een prestatie (wat de curator op basis van de Berzona-jurisprudentie niet mag doen), aldus de advocaat-generaal. Een andere opvatting zou op gespannen voet staan met een aantal kernbeginselen van het Nederlandse faillissementsrecht:

Paritas creditorum

Ten eerste het beginsel van gelijkheid van schuldeisers (de paritas creditorum). De koper die het schip niet zou hoeven terug te geven, wordt bevoordeeld ten opzichte van de andere schuldeisers.

Fixatiebeginsel

Ten tweede het fixatiebeginsel. Het schip valt op de faillissementsdatum in de boedel en die boedel is gefixeerd. De koper kan zijn aanspraken niet buiten de boedel om geldend maken door het schip op te eisen.

Beheer en vereffening

Ten derde een van de kerntaken van de curator: het beheer en de vereffening van de boedel (art. 68 lid 1 Fw). Als de curator het schip niet kan opeisen, kan hij het schip ook niet verkopen.

Grenzen van de rechtsstrijd in hoger beroep

De conclusie bespreekt ook een interessant procesrechtelijk element. Kennelijk had de koper in eerste aanleg en in hoger beroep geen beroep gedaan op het actief niet nakomen van de koopovereenkomst door de curator of op de Berzona-jurisprudentie. De advocaat-generaal concludeert dat het hof daarmee buiten de grenzen van de rechtsstrijd in hoger beroep is getreden.

Afsluiting

Het is afwachten of de Hoge Raad de advocaat-generaal volgt. Zodra de Hoge Raad arrest wijst, zullen wij over deze kwestie opnieuw een blog publiceren.