Prijsstijgingen voor grondstoffen doorbelasten aan een afnemer, kan dat zomaar?
Het is niemand ontgaan; de prijzen van diverse grondstoffen en producten zijn de afgelopen tijd enorm gestegen. Bedrijven zoeken naarstig naar manieren om deze prijsstijgingen op te vangen, bijvoorbeeld door deze door te belasten aan de afnemer. Onlangs heeft hierover het (voor zover bekend) eerste kort geding plaatsgevonden: kan een ondernemer in deze tijden een eenzijdige prijsverhoging doorvoeren? Advocaat contractenrecht Rosa Ruimschotel bespreekt de uitspraak.
Leveringsovereenkomst
In deze zaak had een leverancier van betonmortel een leveranciersovereenkomst gesloten met een afnemer, afnemer X. De leverancier zag op een gegeven moment de grondstoffen voor de betonmortel met wel 20% stijgen. Hierop heeft de leverancier aan al haar afnemers een brief gestuurd waarin zij aangeeft die prijsstijging te zullen gaan doorbelasten.
Eis Kort geding: doorleveren betonmortel
Afnemer X ging hier niet mee akkoord en weigerde de verhoging te betalen. Hierop dreigde de leverancier de leveringen op te schorten, wat desastreuse gevolgen zou hebben voor de bedrijfsvoering van afnemer X. In een kort geding eiste hij dat de leverancier werd verplicht om de levering van betonmortel voor te zetten. In dit geval kreeg de afnemer gelijk omdat er specifiek een vaste prijs was afgesproken in het contract. De leverancier moest dus doorleveren tegen dezelfde prijs.
Inval door Rusland onvoorziene omstandigheid?
Het beroep van de leverancier op onvoorziene omstandigheden (artikel 6:256 BW) werd in deze zaak niet behandeld maar de rechter hintte erop dat dit weleens tot een andere uitkomst zou hebben kunnen leiden. De vraag is namelijk of overeenkomsten die vóór de inval van Rusland zijn afgesloten en waarin vaste prijzen staan ongewijzigd in stand kunnen blijven gezien de huidige extreme prijsstijgingen. Soms biedt het contract of de toepasselijke voorwaarden hiervoor zelf een bepaling op basis waarvan de prijs kan worden gewijzigd. Als dit niet het geval is, mag een contractspartij in beginsel niet wijzigen.
Wijziging overeenkomst
Omdat het ongewijzigd uitzitten van een contract voor sommige partijen onevenredig nadelige gevolgen kan hebben, biedt de wet uitkomst. Op grond van onvoorziene omstandigheden kan een rechter op verzoek van een contractspartij de overeenkomst wijzigen. Bijvoorbeeld de prijs. De omstandigheden moeten wel van dien aard zijn dat de wederpartij naar redelijkheid en billijkheid ongewijzigde instandhouding van de overeenkomst niet mag verwachten.
Overmacht
Een andere wettelijke bepaling die een rol kan spelen bij contracten die door de inval door Rusland direct of indirect worden beïnvloed, is die ten aanzien van overmacht. Als een contractspartij vanwege een overmachtssituatie een contract tijdelijk of helemaal niet meer kan nakomen, is deze partij geen schadevergoeding verschuldigd. Volgens de wet is er sprake van als een tekortkoming niet aan de schuld van schuldenaar te wijten is of krachtens wet, rechtshandeling of de in het verkeer geldende opvatting niet voor zijn rekening komt. Let er wel op dat in veel contracten een beroep op overmacht is uitgesloten of beperkt (bijvoorbeeld bij oorlog). Kijk daarom eerst goed naar ‘de kleine lettertjes’.
Rechtspraak coronacrisis toepasselijk?
De vraag is of de oorlog in Oekraïne zodanig onvoorzien is dat contractspartijen daar bij het sluiten van de overeenkomst geen rekening mee hoefde te houden. Die vraag is voor zover bekend nog niet door de rechter beantwoord maar dat zal vermoedelijk niet lang meer duren. Dezelfde tendens deed zich voor bij de coronacrisis waarbij op grond van rechtspraak de gevolgen – van met name de lockdowns – werden verdeeld over contractspartijen. Wellicht dat bij deze rechtspraak aansluiting kan worden gezocht. Wij houden u op de hoogte!
