Als een schuldeiser een tekortkoming in de nakoming van een overeenkomst opmerkt, doet hij er verstandig aan om stil te staan bij de boodschap die hij aan de wederpartij overbrengt. Indien hij de schuldenaar niet op de juiste wijze in gebreke stelt, loopt hij het risico dat hij zijn recht op schadevergoeding verspeelt. Advocaat verbintenissenrecht Denise Janssen legt uit wat er mis kan gaan aan de hand van twee recente uitspraken.
Tweede kans voor schuldenaar
De Nederlandse wet bepaalt dat een schuldenaar doorgaans een tweede kans moet krijgen om zijn tekortkoming te herstellen. Een schuldenaar raakt dus niet in verzuim als hij nog geen schriftelijke ingebrekestelling heeft ontvangen, waarin de schuldeiser hem aanmaant om binnen een redelijke termijn de overeenkomst alsnog na te komen. Pas als de schuldenaar een schriftelijke ingebrekestelling heeft ontvangen en daar niet aan voldoet, raakt hij in verzuim en wordt hij schadeplichtig.
Wanneer geen ingebrekestelling vereist?
Een ingebrekestelling is niet altijd vereist, zoals in het geval dat het blijvend onmogelijk is om de overeenkomst op de afgesproken manier na te komen en wanneer de schade het gevolg is van een onrechtmatige daad. Als een uiterste (fatale) termijn is afgesproken voor nakoming, ontstaat het verzuim automatisch door het verstrijken van die termijn. Ook hoeft geen ingebrekestelling meer te worden verstuurd als uit de mededelingen van de schuldenaar kan worden afgeleid dat hij tekort zal schieten in de nakoming.
Klagen en zelf herstel regelen?
Deze uitzonderingen waren niet aan de orde in een recente zaak die het hof moest beoordelen. Een aannemer had een onderaannemer heiwerkzaamheden laten verrichten voor de schuldeiser. Laatstgenoemde meende dat de onderaannemer zijn taken niet goed had uitgevoerd en klaagde daarover bij de aannemer, die meteen liet weten dat hij er zo spoedig mogelijk op terug zou komen. De schuldeiser schakelde echter vrijwel onmiddellijk een derde in die binnen enkele dagen de herstelwerkzaamheden verrichtte. Hij liet zijn advocaat een procedure starten om de factuur van de derde op de aannemer te verhalen.
Kans om tekortkoming te herstellen
De schuldeiser had weliswaar geklaagd, maar hij had het herstel direct zelf ter hand genomen en de aannemer geen enkele kans geboden om de tekortkoming te herstellen. Het hof oordeelde dat de schuldeiser zich daardoor niet aan het systeem van de wet had gehouden en het recht op schadevergoeding had verspeeld.
Eis herstel zonder termijnstelling
In een andere zaak was na een verbouwing sprake van een blijvende lekkage. De schuldeiser klaagde daarover meermaals bij de aannemer. Kort voordat de schuldeiser de woning aan een derde zou verkopen, schreef hij aan de aannemer: “Wij zouden van jou graag schriftelijk bevestigd krijgen dat jij zorg draagt voor een goede afwerking van deze hoek op het moment dat de nieuwe eigenaars hierover bij jou aankloppen. Je hoeft er dus op dit moment niks aan te doen, maar ik vind het wel belangrijk dat je garant staat voor de kwaliteit die je levert als aannemer.”
Juiste wijze ingebrekestelling aannemer?
De schuldeiser betoogde dat hij de aannemer door deze mededeling in gebreke had gesteld. Het hof oordeelde dat deze melding niet door kon gaan voor een ingebrekestelling. Hoewel werd geklaagd over een tekortkoming, kon het hof de wijze waarop het verzoek om een goede afwerking werd geformuleerd niet aanmerken als het stellen van een redelijke termijn voor herstel.
Schadevergoeding door mededelingen schuldenaar
Ondanks dat het hof oordeelde dat geen (correcte) ingebrekestelling was verstuurd, behield deze schuldeiser alsnog zijn recht op schadevergoeding. De aannemer had namelijk na het schrijven van de schuldeiser schriftelijk aan een derde laten weten dat hij niet bereid was om over te gaan tot onbetaald herstel. Ondanks dat deze mededeling niet aan de schuldeiser was gericht, mocht die hieruit toch afleiden dat het geen zin had om een nadere aanmaning te sturen.
Correcte ingebrekestelling voorkomt problemen
Het voorgaande laat zien dat schuldeisers niet altijd op de juiste wijze handelen nadat zij een gebrek constateren. Een dergelijke fout kan een schuldeiser duur komen te staan. Vergeet daarom niet om de schuldenaar in gebreke te stellen, en laat vooral niet na om een redelijke termijn voor herstel te bieden.
