‘Consultancy agreement’ blijkt toch agentuur: klantenvergoeding strandt op onderbouwing
Thomas van Vugt In het kort
- Een Franse handelsonderneming werkte jarenlang voor een Zaanse producent van smaakversterkers op basis van een 'Consultancy Agreement' waarin uitdrukkelijk stond dat het géén agentuur was.
- De kantonrechter oordeelt dat het toch een agentuurovereenkomst is: het etiket dat partijen op de overeenkomst plakten, is niet beslissend.
- Van de gevorderde bijna € 190.000 blijft desondanks minder dan € 9.000 over: de klantenvergoeding wordt afgewezen omdat de agent niet concreet maakte welke klanten zij had aangebracht.
Wat speelde er?
Partijen werkten sinds 2010 samen. De Franse onderneming deed eerst marktonderzoek en ging later klanten werven in Afrika, het Midden-Oosten en Turkije. Daarvoor kreeg zij een vaste jaarvergoeding plus een variabele vergoeding, gebaseerd op de omzet van de producent in die regio’s. Die variabele vergoeding gold pas boven een drempel en was gemaximeerd. In 2023 eindigde de samenwerking, met de contractuele afspraak dat nog zes maanden commissie werd doorbetaald.
De Franse onderneming stapte naar de kantonrechter van de Rechtbank Noord-Holland, die op 16 juli 2026 vonnis wees (ECLI:NL:RBNHO:2026:10539). Zij vorderde € 49.000 aan provisie na het einde van de overeenkomst en een klantenvergoeding van € 140.773. Advocaat verbintenissenrecht Thomas van Vugt bespreekt de uitspraak.
Etiket of werkelijkheid?
De producent verweerde zich vooral met het contract. Daarin stond zwart op wit dat partijen géén agentuur wilden. Bovendien kreeg de Franse partij instructies en zat de directeur van de producent bij vergaderingen.
Die redenering snijdt volgens de kantonrechter geen hout. Of sprake is van agentuur, hangt niet af van hoe partijen het noemen, maar van de vraag of aan de wettelijke vereisten van art. 7:428 lid 1 BW is voldaan: bemiddeling, tegen beloning, zonder ondergeschiktheid. Daarbij telt ook hoe partijen de overeenkomst feitelijk hebben uitgevoerd.
Ook een omzetbonus is provisie
Het interessantste punt is de beloning. De producent betoogde dat er geen provisie per geworven klant werd betaald, alleen een vast bedrag plus een bonus over de totale regio-omzet. Het Hof Amsterdam oordeelde in 2015 nog dat een zuiver vaste dagvergoeding geen agentuur oplevert (ECLI:NL:GHAMS:2015:3847).
Hier lag dat anders. Volgens de kantonrechter is commissie per klant geen vereiste. Wel moet er een verband zijn tussen de inspanningen van de agent en diens beloning. Vrij vertaald: hoe meer klanten de Franse partij binnenhaalde, hoe hoger de omzet en dus hoe hoger haar bonus. Dat anderen ook aan die omzet bijdroegen, maakt niet uit. Dat partijen het een ‘sales incentive’ noemden, evenmin. Ook de instructies en de aanwezigheid bij vergaderingen maken de agent niet ondergeschikt: een principaal mag zijn agent sturen.
Drempel geldt ook na het einde
Partijen waren het erover eens dat er nog provisie verschuldigd was, maar niet over de hoogte. De Franse onderneming wilde de omzetdrempel buiten beschouwing laten en verwees naar een tussenarrest van het Hof ‘s-Hertogenbosch (ECLI:NL:GHSHE:2025:1706). Dat hof achtte voorshands een omzetvereiste voor provisie na het einde van de agentuur niet verenigbaar met de Agentuurrichtlijn.
De kantonrechter volgt dat niet. Volgens hem lag die zaak wezenlijk anders: daar had de agent exclusiviteit en ontving hij géén vaste vergoeding. Hier ontving de agent juist wel een vaste vergoeding. Omdat het contract sprak van het ‘continueren’ van de commissie, bleef de drempel gelden. De Franse partij betwistte de berekening van de producent onvoldoende, dus werd € 8.789 toegewezen.
Klantenvergoeding: wie stelt, moet concreet zijn
Voor de klantenvergoeding van art. 7:442 BW moet de agent stellen en zo nodig bewijzen dat zij nieuwe klanten heeft aangebracht of bestaande klanten aanmerkelijk heeft uitgebreid, en dat de principaal daar na het einde nog aanzienlijke voordelen van heeft. De Franse onderneming rekende met haar vergoeding over 2023 en een migratiepercentage, maar noemde geen enkele klant. Daarmee voldeed zij niet aan haar stelplicht en werd de vordering afgewezen. De proceskosten werden gecompenseerd.
Conclusie
Deze uitspraak laat zien dat een ‘no agency’-clausule weinig bescherming biedt als de praktijk op agentuur lijkt. Voor principalen betekent dit: kijk naar de beloningsstructuur, niet naar de titel boven het contract. Een bonus die meebeweegt met de omzet in het werkgebied, kan al genoeg zijn.
Voor agenten is de les minstens zo scherp. Wie een klantenvergoeding wil, moet per klant laten zien wat hij heeft opgebouwd. Wie zijn klantenlijst niet bijhoudt, laat een goede claim liggen. Meer over de berekening lees je in deze eerdere blog over de klantenvergoeding. AMS Advocaten stond eerder met succes een handelsagent bij in een agentuurgeschil voor de Rechtbank Noord-Holland (uitspraak).
Thomas van Vugt
Advocaat bij AMS Advocaten
Thomas van Vugt is advocaat, medeoprichter van AMS Advocaten en heeft meer dan 20 jaar ervaring in de civiele procespraktijk. Hij is gespecialiseerd in verbintenissenrecht, mediarecht en vastgoedrecht en is als expert verbonden aan BusinessInsider.nl. Thomas staat bekend om spraakmakende mediarechtelijke procedures, waaronder zaken tegen Facebook, De Telegraaf en de SP.
Bekijk het profiel van Thomas