Chinese moederbedrijf van Nexperia kondigt schadeclaim van USD 8 miljard tegen Nederland aan

Uit een recent artikel van de South China Morning Post (SCMP) blijkt dat de (indirecte) aandeelhouders van Nexperia van plan zijn een arbitrageprocedure te starten tegen de Nederlandse overheid vanwege het ingrijpen door minister Karremans en de Ondernemingskamer. In deze blog licht advocaat Onno Hennis toe wat er op basis van openbare bronnen bekend is en doet hij een schot voor de boeg ter zake de afloop van de zaak.

Achtergrond

In oktober 2025 werd hard ingegrepen bij Nexperia. In vervolg op Amerikaanse sanctiemaatregelen, pogingen van Wing om zijn greep op het Europese deel van Nexperia te verstevigen en de voorgenomen overdracht van productiemiddelen naar China ‘bevroor’ minister Karremans de situatie op het hoofdkantoor op basis van de Wet beschikbaarheid goederen. Eén dag later schorste de Ondernemingskamer Wing als bestuurder en droeg de aandelen tijdelijk over aan een onafhankelijke beheerder. Ook stelde het een nieuwe onafhankelijke interim-bestuurder aan.

Geopolitieke ontwikkelingen

In reactie op het ingrijpen stelde China exportrestricties in voor de levering van chips vanuit China, hetgeen leidde tot acute tekorten in de wereldwijde auto-industrie. Na enkele weken hief China de exportrestricties weer op, terwijl minister Karremans de door hem getroffen maatregelen voorlopig opschortte. Ondertussen duren de geopolitieke spanningen voort omtrent het bedrijf en is er nog geen duidelijk toekomstperspectief voor de wereldwijde activiteiten.

Verklaring Wingtech

Volgens een officiële verklaring van Wingtech – die in het krantenartikel werd geciteerd, maar online niet (in het Engels) te vinden is – zou de aandeelhouder van Nexperia (het in Hong Kong gevestigde Yuching Holding Limited) en diens aandeelhouder (het in China gevestigde Wingtech Technology Co Ltd) bezig zijn met een “multi-track legal strategy” dat onder meer involves “preparations for bilateral investment treaty (BIT) international arbitrations”. Meer specifiek heeft Wingtech aangegeven “to seek compensation equivalent to the full value of Nexperia – around US$8 billion – if the issue is not settled by April 15”.

‘Notice of Dispute’

Volgens de verklaring hebben zowel Yuching en Wingtech op 15 oktober 2025 – dus twee weken na het ingrijpen door de Minister en de Ondernemingskamer – officiële ‘notices of dispute’ verstuurd. Onder de relevante bilaterale investeringsverdragen (voor Yuching de Hong Kong, China SAR / Netherlands BIT uit 1992 en voor Wingtech de China / Netherlands BIT uit 2001) is het voor het instellen van de aangekondigde arbitrageprocedure(s) nodig dat er zes maanden verstreken zijn na het versturen van een dergelijk ‘notice’ en het geschil gedurende die periode niet in der minne is beslecht (artikel 10).

Arbitrageprocedure

Na zes maanden kunnen Yuching en Wingtech een arbitrageprocedure starten op basis van UNCITRAL Rules en/of volgens de ICSID Convention. Als Yuching en/of Wingtech daartoe overgaan, dan zal er een scheidsgerecht worden samengesteld overeenkomstig het gekozen arbitragereglement. Het scheidsgerecht zal bestaan uit drie arbiters, waarvan er één arbiter zal worden aangewezen door Yuching/Wingtech, één door de Nederlandse Staat en deze twee arbiters benoemen samen de voorzitter van het scheidsgerecht.

Verloop van de procedure

Binnen een arbitrage zijn de partijen in hoge mate vrij in het vaststellen van de procesorde. Komen zij er onderling niet uit welke termijnen gelden voor de uit te wisselen processtukken, de in te brengen bewijsmiddelen, de te horen getuigen, dan zal het scheidsgerecht beslissen over dit soort procedurele kwesties. Het valt dus vooraf (nog) niet in te schatten hoe lang de aangekondigde procedures in beslag zullen nemen.

Geheimhouding

Arbitrage is naar haar aard vertrouwelijk. Over de inhoud en de uitkomst van de arbitrageprocedure zullen partijen dus in principe geen openbare mededelingen doen. Ook zijn de processtukken geheim en zullen de zittingen achter gesloten deuren plaatsvinden.

(Indirecte) onteigening

Naar verwachting zullen Yuching en Wingtech hun schadeclaim baseren op de bepalingen in de BITs die investeerders beschermen tegen onteigening (‘expropriation’). In de China/NL BIT is namelijk opgenomen dat Nederland “shall [not] expropriate, nationalise or take other similar measures [..]”, tenzij de onteigening (i) plaatsvindt in het algemeen belang, (ii) niet discriminatoir is, en (iii) plaatsvindt tegen schadeloosstelling welke gelijk is aan de redelijke marktwaarde (artikel 5). De Hong Kong/NL BIT lijkt zelfs nog iets strenger, want die bepaalt dat “investors of either Contracting Party shall not be deprived of their investments nor subjected to measures having effect equivalent to such deprivation [..]”, tenzij dit “lawfully” en op een “non-discriminatory basis” gebeurt vanwege een “public purpose related to internal needs” met schadeloosstelling.

De kans dat een scheidsgerecht de Nederlandse Staat veroordeelt vanwege ‘onteigening’ lijkt niet groot. Bij een beroep op deze grond wordt beoordeeld of de maatregel van de Minister Yuching en Wingtech feitelijk en wezenlijk berooft van controle of economisch genot. Relevante factoren zijn omvang en duur van de aantasting, doel en proportionaliteit van de maatregel, discriminatie en naleving van ‘due process’. Hoewel tijdelijke maatregelen ook kunnen kwalificeren als onteigening, heeft de Minister de werking van de maatregel reeds opgeschort. Bovendien heeft de Ondernemingskamer de onmiddellijke voorzieningen getroffen in het belang van Nexperia en haar onderneming (en dus ook in het belang van haar aandeelhouder), althans dat kan goed betoogd worden. Ook geldt dat het ingrijpen geschiedde in het algemeen belang en is er een lange voorgeschiedenis van overleg met de Nederlandse overheid. Van willekeurig ingrijpen (en dus discriminatie) is dan ook sprake. Bovendien staan alle opties van bezwaar en beroep tegen de beslissingen open.

‘Fair and equitable treatment’

Een andere – wellicht betere – grond die Yuching en Wingtech ter onderbouwing van hun schadeclaim kunnen inroepen is de verplichting dat “investments [..] shall all the time be accorded fair and equitable treatment” en dat Nederland “shall [not] take any unreasonable or discriminatory measures against the management, maintenance, use, enjoyment and disposal of the investments [..]”.

Onder deze grond zouden Yuching en Wingtech kunnen betogen dat hun recht op ‘due process’ was aangetast, omdat de Ondernemingskamer (voor het eerst) zonder hoor en wederhoor is overgegaan tot het treffen van onmiddellijke voorzieningen. Aan de andere kant heeft de Ondernemingskamer direct daarna op korte termijn een zitting gepland waarop Yuching haar verweer alsnog uitgebreid over het voetlicht heeft kunnen brengen. Bovendien geldt voor ‘judicial expropriation’ een zeer hoge drempel.

Verder zouden Yuching en Wingtech onder deze grond kunnen betogen dat de minister ten onrechte gebruik heeft gemaakt van een wet uit 1952 die niet voor dit doel geschikt was. Mogelijk zijn daarvoor wel argumenten te verzinnen, maar hiervoor is ook weer relevant dat de werking van de maatregel inmiddels is opgeschort.

Voor dit alles is voorts uiteraard van groot belang in hoeverre de redenen voor het ingrijpen van minister Karremans en de Ondernemingskamer gerechtvaardigd waren. Als blijkt dat juist is dat Wing bezig was met een coup van de Europese activiteiten en dat er plannen waren om gelden, productiemiddelen en IP naar China over te hevelen, dan zullen de maatregelen in de arbitrageprocedure waarschijnlijk snel als redelijk een proportioneel worden gezien.

Umbrella clause

Tot slot, bevatten beide BITs ook een umbrella clause en een ‘most favourable nation’ clause (zie artikel 3), op basis waarvan Yuching en Wingtech mogelijk aanvullende grondslagen kunnen inroepen (die buiten de BITs vallen).

Voorlopige conclusie

Het is nog te vroeg om conclusies te trekken over de juridische aspecten van de Nexperia-zaak, en al helemaal over het eventuele verloop van de aangekondigde arbitrageprocedure. Niettemin lijkt het op basis van wat er tot nu toe in de media is verschenen niet waarschijnlijk dat de Nederlandse Staat met succes aansprakelijk kan worden gehouden voor de economische gevolgen van het ingrijpen.