Van Gaal eist een ton wegens schending portretrecht

Door Hidde Reitsma in Intellectueel eigendomsrecht op 3 minuten leestijd

Van Gaal eist een ton wegens schending portretrecht

Het is een vast gegeven in Nederland: iedereen heeft een mening over de bondscoach en zal deze ook graag delen. Een bondscoach is dus een publiek figuur en eigenlijk ‘een beetje van ons allemaal’. Maar betekent dat dan ook dat het iedereen vrijstaat zijn afbeelding te gebruiken? Daarover ging het in de rechtszaal tijdens een recent kort geding tussen Van Gaal en een reclamebureau. Advocaat IE-recht Hidde Reitsma licht toe.

 

Foto bondscoach gebruikt voor campagne

Tijdens het WK van vorig jaar heeft Interbest, een bedrijf die reclamecampagnes verzorgt, ten behoeve van een schrijfwedstrijd een advertentie gemaakt. De advertentie bevatte een afbeelding van Van Gaal die zittend op de spelersbank aantekeningen maakt tijdens een wedstrijd. “Heel Nederland doet mee” was de pakkende slogan onder de foto. De altijd goedgehumeurde Van Gaal kon dit niet waarderen. Er was namelijk geen toestemming gevraagd om zijn foto voor de campagne te gebruiken.

Gebruik portret zonder toestemming is onrechtmatig!

De schrijfwedstrijd zal gezien de beperkte publiciteit en de aandacht voor het WK zelf velen zijn ontgaan, maar niet Louis. Hij sommeerde Interbest om het gebruik direct te staken. En met recht. Het gebruiken van een portret zonder toestemming van de geportretteerde is onrechtmatig Ieder handelen of nalaten dat in strijd is met een wet of met de maatschappelijke betamelijkheid.
» Meer over onrechtmatig
onrechtmatig
(tenzij het gebruik het algemeen belang dient zoals bij vrije nieuwsgaring Het recht van journalisten om nieuws te verzamelen of inlichtingen in te winnen.
» Meer over vrije nieuwsgaring
vrije nieuwsgaring
). Interbest weigerde dit dus stapte Van Gaal naar de rechter. Hij vorderde een declaratoir vonnis Een vonnis waarmee de rechter door middel van een zogenaamde verklaring voor recht een rechtsverhouding tussen partijen vaststelt.
» Meer over declaratoir vonnis
verklaring voor recht
dat Interbest zijn portretrecht Het recht van een geportretteerde om zich te verzetten tegen openbaarmaking of verveelvoudiging van zijn portret.
» Meer over portretrecht
portretrecht
had geschonden en tevens een schadevergoeding van circa € 100.000.

Exploitatie populariteit exclusief recht geportretteerde

Artikel 21 van de Auteurswet schrijft voor dat openbaarmaking van een portret niet is geoorloofd voor zover een redelijk belang van de geportretteerde zich tegen de openbaarmaking verzet De gedaagde die door de rechter bij verstek is veroordeeld, kan daar in verzet tegen komen.
» Meer over verzet
verzet
. Een “redelijk belang” kan gelegen zijn in het belang van de geportretteerde om zijn populariteit, verworven in de uitoefening van zijn beroep, te verzilveren. Van Gaal beroept zich op dit commerciële portretrecht. De rechter geeft hem gelijk.

Vergoeding voor gebruik portret ad € 100.000 redelijk?

Nu er sprake is van een inbreuk op het portretrecht heeft Van Gaal recht op vergoeding voor het gebruik van zijn populariteit. De stelling van Interbest dat de bondscoach als ‘instituut’ zijn verzilverbare populariteit niet te gelde dient te maken, omdat hij in zijn functie ‘een beetje van ons allemaal is’, wordt niet gehonoreerd door de rechter. De vraag is vervolgens, wat is de commerciële waarde van een portret van Louis nu eigenlijk?

Vergoeding in verhouding tot populariteit

De rechter haalt een andere zaak over een bekende voetballer aan (de zaak Cruijff/Tirion) waarin is bepaald dat de vergoeding recht moet doen aan de mate van populariteit of bekendheid van de geportretteerde en in overeenstemming moet zijn met de waarde van het exploitatiebelang van de geportretteerde. De rechtbank overweegt daarom dat de hoogte van de vergoeding afhangt van de prijs die Van Gaal zelf had kunnen bedingen indien hij had ingestemd met een dergelijke campagne.

Tussenvonnis: 1-0 bij rust voor Van Gaal

Van Gaal legt enkele verklaringen over (waaronder een niet geheel onafhankelijke van zijn eigen zaakwaarnemer) waaruit moet worden afgeleid dat Nederlandse topvoetballers (waaraan Van Gaal uiteraard gelijk staat) een vergoeding van tussen de € 50.000 en € 100.000 kunnen vangen voor de endorsement van een campagne of product. De rechtbank acht deze verklaringen echter onvoldoende om een gebruiksvergoeding Vergoeding voor gebruik van het eigendom van een ander.
» Meer over gebruiksvergoeding
gebruiksvergoeding
vast te stellen. Hierbij neemt zij in overweging dat deze campagne kortlopend was en dat de foto slechts tweemaal is verschenen. Van Gaal krijgt de opdracht De overeenkomst waarbij iemand anders dan op grond van een arbeidsovereenkomst diensten verrichten voor een opdrachtgever.
» Meer over opdracht
opdracht
te bewijzen wat zijn portretwaarde is bij commercieel gebruik en de zaak wordt aangehouden. De ontknoping volgt -zoals gebruikelijk- in de tweede helft van deze zaak.

Blijf op de hoogte: de nieuwsbrief van AMS Advocaten

Elke maand de best gelezen blogs in een overzichtelijke e-mail ontvangen? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Gratis en vrijblijvend uiteraard!
  • * = verplicht veld
  • Hidde Reitsma - Advocatenkantoor AMS Advocaten
    Hidde Reitsma Hidde heeft een brede ervaring opgedaan in de civiele procespraktijk en specialiseerde zich later in het ondernemingsrecht en insolventierecht. Zijn gevarieerde proces- en adviespraktijk is daar de weerslag van. Volg Hidde ook op Google, LinkedIn of Twitter. Hidde is bereikbaar via e-mail en +31 (0)20-3080315.
    Volg ons op social media
    Ontvang onze nieuwsbrief
    Elke maand de best gelezen blogs in een overzichtelijke e-mail ontvangen?
    Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!
  • * = verplicht veld
  • Categorieën
    Meer in Intellectueel eigendomsrecht
    Advocaat Intellectueel eigendomsrecht - AMS Advocaten in Amsterdam en Naarden
    Rechtbank: gemeente mag kunstwerk vernietigen

    Tussen gemeentebesturen en kunstenaars of architecten worden regelmatig procedures gevoerd over de verwijdering van werken in de openbare ruimte. Dit...

    Sluiten